مسئولیت های شهرداری ها در زمینه ایمنی شهر:

-         برنامه ریزی و نظارت بر ساخت و سازهای استاندارد و ایمن

-         تهیه و اجرای برنامه های پیشگیری از حوادث

-         مطالعه و شناسایی مناطق و مراکز مخاطره آمیز و اقدام در جهت رفع آن

-         تهیه امکانات، تجهیزات و ملزومات مورد نیاز جهت مقابله با حوادث

-         شناسایی و مشخص کردن مناطق امن جهت اسکان موقت آسیب دیدگان درحوادث

-         آموزش شهروندان جهت خود امدادی و پیشگیری از حوادث

-         تهیه برنامه‌های مقابله

با توجه به موارد ذکر شده و بر اساس ماده 137 برنامه چهارم توسعه مبنی بر ایجاد مدیریت واحد شهری و تداوم پیگیری در اجرای آن در قانون برنامه پنجم توسعه کشور، مشخص کردن نقش و وظایف شهرداری ها بصورت قانونی و تخصیص اعتبار جهت انجام اقدامات مورد نیاز در چهار مرحله مدیریت بحران نظیر پیشگیری، آمادگی، مقابله و بازسازی و بازتوانی موجب قانونمند بودن وظایف و مسئولیت‌ها شده و شهرداریها با مسئولیت پذیری قانونمند به منظور ایجاد ساختار و تشکیلات مشخصی جهت مقابله با شرایط اضطراری و مدیریت بحران در شهرها اقدام خواهند کرد.

شهرداری ها ازطریق سازمانها و واحدهای آتشنشانی و خدمات ایمنی اقدامات لازم را در زمینه امور ایمنی و آتش‌نشانی شهر انجام می‌دهند. در سالهای اخیر با حمایت‌ها و برنامه ریزی شهرداری‌ها این نقش در امور ایمنی شهری در شهرهای بزرگ دارای اثرات بیشتری بوده و ضمن ساماندهی پایگاه‌ها و ایستگاه‌های آتش نشانی و تقویت امکانات، در مناطق مختلف شهری، به آموزش نیروها و توانمند سازی آنها توجه ویژه‌ای شده است.

از آنجایی که حفظ آمادگی مردم در رویاروئی با حوادث به‌عنوان اولین گروهی که در صحنه حادثه هستند و رعایت اصول ایمنی در حوادث بی‌تأثیر نبوده، سازمان ها و مراکز آتش نشانی درآموزش عمومی مردم و افزایش ارتقای فرهنگ ایمنی، در سطوح و اقشار مختلف شهروندی اعم از زن و مرد اقدامات مؤثری انجام دادند.

با دخالت در عوامل بروز خطر و نیز بکارگیری اصول ایمنی و انجام فعالیت هایی مانند آموزش همگانی مستمر و مداوم، تدوین قوانین و مقررات، اجرای صحیح قوانین و مقررات، برنامه های مناسب و تأثیرگذار را فعالانه در مقابله با عوامل خطر (حوادث) گسترش داد.

از جمله اقدامات شهرداری ها در زمینه افزایش ایمنی و کاهش خسارات می توان به بحث آموزش همگانی اشاره کرد؛ آموزش همگانی و مشارکت مردمی در ارتباط نزدیک به یکدیگر هستند، مشارکت مردمی امری توصیه‌ای و بخشنامه‌ای نیست، بلکه دراثر تعامل بین بخش‌های مختلف جامعه، فرهنگ، بینش و منش، مشارکت مردمی ایجاد می‌شود.

آموزش همگانی تجربه ای است، مبتنی بر یادگیری که می‌تواند، عملکرد مردم را سامان دهد و در بیان دیگر می‌توان گفت: آموزش به منظور ایجاد تغییرات به نسبت ماندگاری در رفتار افراد صورت می‌گیرد و در واقع آموزش همگانی سطح دانش، آگاهی و مهارتها را ارتقاء داده و باعث ایجاد رفتار مطلوب در افراد می‌شود.

ایجاد آگاهی مستمر و پویا در عموم جامعه، باعث می‌شود تا مسئولیت پذیری همه آنها در افزایش ایمنی و کاهش حوادث را شاهد باشیم.

آموزش همگانی در واقع یک روش مداخله مؤثر در مخاطرات، درجهت افزایش ایمنی می‌باشد. به طور کلی، آموزش ایمنی و مقابله‌ای، باید به گونه ای باشد که زبان آن ساده، تأثیر گذار، منطبق با واقعیتهای جامعه، با برنامه ریزی مناسب، مستمر و مداوم از طرق مختلف دیداری، شنیداری یا مجموعه ای از آنها باشد.

از طرفی اگر مردم شناخت کافی از مخاطرات حوادث و اصول ایمنی مورد نیاز جهت کاهش حوادث داشته باشند، بی شک خودشان می‌توانند تأثیرگذار بر ایمنی و کاهش خطر در سایر مردم درجوامع شهری و روستایی باشند.

ایستگاه های آتش نشانی مقاوم و استاندارد؛ یکی از مسائل مهم در خدمات آتش نشانی تعداد و محل ایستگاههای       آتش نشانی در مناطق مختلف شهری و روستایی است، بی شک استاندارد بودن این مراکز و مقاوم بودن آنها باید مد نظر قرار گیرد.

وجود مراکز و ایستگاه های آتش نشانی در مناطق پر تراکم شهری و مناطقی از شهر و روستا که دارای بافت قدیمی‌تر و با ایمنی کمتر بوده، تأثیر گذاری بیشتر خدمات آتش‌نشانی‌ها را بهمراه خواهد داشت.

استفاده از نیروی انسانی متخصص از دیگر موارد مهم در زمینه افزایش ایمنی در شهرها به حصاب می آید. در بخش نیروی انسانی، بکار‌گیری نیروهای آموزش دیده و ارتقاء سطح علمی و فنی نیروها و آموزش‌های مستمر و به روز کردن این نیروها باید مدنظر قرار گیرد. با توجه به افزایش روز افزون حوادث از نظر تعداد و نوع آنها، شناخت و نحوه مقابله با آنها از اقدامات مهم وموثردرآتش‌نشانیاست.

استفاده از تجهیزات و ابزار مناسباز دیگر مواردی که در بخش اجرائی توسط شهرداری ها می تواند به افزایش ایمنی در شهرها منجر شود.

تجهیزات و ابزار بایستی مناسب، پیشرفته و جهت بکارگیری در شرایط محیطی فعلی بوده و با شرایط کنونی شهرها و مناطق جمعیتی مطابقت داشته باشد. طبیعی است ازآنجائیکه طبیعت حوادث کنونی و محیط وقوع آنها تغییرات زیادی نموده، بنابراین ابزار مقابله‌ ای نیز باید به روز و پیشرفته باشد.

نتیجه‌گیری

-         افزایش آگاهی شهروندان با انجام آموزش های مستمر

-         ضرورت باز‌سازی و استاندارد سازی مراکز خدمات رسانی از جمله ایستگاههای آتش‌نشانی غیر‌مقاوم موجود در مناطق شهری

-         تقویت، توسعه و افزایش مراکز خدملت رسانی از جمله ایستگاههای آتش نشانی در سطح شهر‌ها بخصوص در مناطق با تراکم جمعیتی و خطر‌پذیری بالا و دارای بافت قدیم

-         تداوم و استمرار آموزش نیروها و ارتقاء سطح علمی و دانش فنی آنها

-         تقویت تجهیزات و تأمین تجهیزات پیشرفته برای مدیریت بهینه حوادث